Στο χωριό Κάτω Λεχώνια, κοντά στο Βόλο, περίπου 350 χιλιόμετρα βόρεια της Αθήνας, βρίσκεται ένα μνημείο. Μια μουριά, κλαδεμένη, φτιαγμένη από μπρούντζο. Και γύρω από τον κορμό τρία λουριά σε ανάγλυφο. Το μνημείο έχει τοποθετηθεί στην πλατεία του χωριού προς μνήμη του βάναυσου θανάτου μιας 69χρονης μητέρας, της 44χρονης κόρης της και της 40χρονης φίλης και συγχωριανής τους. Της Λούσι, της Σοφίας και της Φιλίτσας.

Στις 7 Ιουλίου 1944 δολοφονήθηκαν εδώ, κρεμασμένες σε μια μουριά. Από ποιους ακριβώς, αυτό δεν είναι σαφές. Κάποιοι λένε ότι δράστες ήταν μόνο Γερμανοί κατακτητές. Άλλοι υποστηρίζουν ότι συμμετείχαν και Έλληνες δωσίλογοι. Επίσης, το γιατί της εκτέλεσης είναι ασαφές. Τη μία φορά λέγεται ότι ο λόγος ήταν η μη παροχή τροφίμων στα κατοχικά στρατεύματα , την άλλη φορά γίνεται λόγος για την ενεργή υποστήριξη των Ελλήνων ανταρτών.

Αργότερα (δεν είναι γνωστό πότε ακριβώς) τα λείψανα της Λούσι και της Σοφίας μεταφέρθηκαν στην Αθήνα, για να ταφούν εκεί, στο 1ο νεκροταφείο της πόλης, στον οικογενειακό τάφο όπου είχε αναπαυτεί και ο Παναγιώτης Τοπάλης (σύζυγος της Λούσι και πατέρας της Σοφίας). Τα ονόματά τους χαράχτηκαν στα ελληνικά στο μνημείο του τάφου, χωρίς έτος γέννησης και με λανθασμένη ημερομηνία θανάτου: 7 Ιουνίου 1944.

Κανείς δεν γνώριζε πού ακριβώς βρισκόταν το μνημείο, έως ότου ο πρώην διευθυντής του ΟIA, Winfred van de Put, το εντόπισε κατά τη διάρκεια επίσκεψής του στο Α’ νεκροταφείο το 2019. Η μαρμάρινη στήλη βρίσκεται σε μια ιδιαίτερα εμφανή θέση και έχει θέα την κεντρική πλατεία που βρίσκεται μπροστά από την Ελληνορθόδοξη εκκλησία του νεκροταφείου. Ο τάφος παρέμενε για χρόνια χωρίς συντήρηση, καλυμμένος από βλάστηση και περιφραγμένος με ένα σκουριασμένο φράχτη.

Κατόπιν αιτήματος των συγγενών της Λούσι και της Σοφίας που κατοικούν στη Βραζιλία, το OIA μεσολάβησε πέρυσι για την εκτέλεση των απαραίτητων εργασιών συντήρησης του τάφου. Έτσι, το μημείο τώρα τιμά και πάλι τη μνήμη της Λούσι φαν Σχέλλε, του συζύγου της Παναγιώτη Τοπάλη και της κόρης τους Σοφίας.

Το NIA θα τιμήσει φέτος, στις 7 Ιουλίου, τη ζωή και το θάνατο της Λούσι και της Σοφίας. Όχι μόνο για να αποδώσει τιμή στη μνήμη και των δύο γυναικών, αλλά και για να προσπαθήσει να μοιραστεί αυτό το ιδιαίτερο κομμάτι ολλανδο-ελληνικής μικροϊστορίας με το ευρύτερο κοινό.

Η ομότιμη καθηγήτρια Ρίκη φαν Μπούσχοτεν (Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, Βόλος), η οποία εδώ και χρόνια διεξάγει έρευνα σχετικά με τη μνήμη και τη λήθη αυτού του κομματιού της ιστορίας, δέχτηκε να δώσει μια εισαγωγική ομιλία στο OIA. Στη συνέχεια θα πραγματοποιηθεί επίσκεψη στον τάφο (το πρώτο νεκροταφείο βρίσκεται σε απόσταση 15-20 λεπτών με τα πόδια από το Ινστιτούτο), όπου όποιος επιθυμεί μπορεί να αφήσει ένα λουλούδι.

Σας προσκαλούμε θερμά να παρευρεθείτε σε αυτή την ξεχωριστή βραδιά, η οποία θα διεξαχθεί στα αγγλικά με ώρα έναρξης τις 18:00. Λόγω του περιορισμένου αριθμού θέσεων, συνιστάται προτέρη εγγραφή. Για τον σκοπό αυτό, μπορείτε να επικοινωνήσετε με το OIA στο τηλέφωνο 210-9210760 (Δευτ. – Παρ. 09.00-17.00) ή μέσω email.
Για να παρακολουθήσετε την ταυτόχρονη μετάδοση της ομιλίας στο Zoom, μπορείτε να κάνετε την εγγραφή σας εδώ.

Ελπίζουμε να σας δούμε στις 7 Ιουλίου.